MİMAR SİNAN GÜZEL SANATLAR ÜNİVERSİTESİ

		MİMAR SİNAN GÜZEL SANATLAR ÜNİVERSİTESİ GÜZEL SANATLAR FAKÜLTESİ ÇAĞDAŞ SANAT DERSİ (19.VE 20. YÜZYIL SANATI) I.YARIYIL MÜFREDATI

Camille Pissarro, Voisins Köyünün Girişi, 1872, tuval üzerine yağlıboya.		Paul Gauguin, Vaazdan Sonra Görülen Vizyon Yakub'un Melekle Güreşi, 1888, tuval üzerine yağlıboya.
14-12-2010 TARİHİNDE YAPILAN ÇAĞDAŞ SANAT ARA SINAV SONUÇLARINI BURAYA VE NOEL BABA'YA TIKLAYARAK ÖĞRENEBİLİRSİNİZ
		I. SANATSAL GELİŞİMİN ARKAPLANI 19. yüzyıl ressamlarının konuları tarihten, mitolojiye, dini sahnelerden isçi kesiminin günlük yaşam sahnelerine kadar değişiyordu. Paris Salonları (Devlet Resim Sergileri) ya da Londra’daki’Royal Academy sergileri (Kraliyet Akademisi) gibi sergilerin, Avrupa ve Amerika’nın belli başlı kentlerindeki sanat galerilerinin yaygınlaşması giderek daha çok sayıda ressam ve heykeltraşın sergiler ve genel sanat pazarı için yapıt üretmeye başladığını gösteriyordu. Buna karşılık sipariş edilen yapıtların sayısı eskisine göre azaldıkça sanatçı ile halk arasındaki kopukluk da artıyor, akademik sanatçılarla ilerici sanatçılar arasındaki uçurum büyüyordu. Bu dönemde fotoğraf da resim sanatına bir anlamda büyük bir darbe indirmiş ve pek çok konuda resim sanatına rakip olmuştur. Yine de belirli bir kesim portre siparişleri vermeyi sürdürüyordu. Manzara, belki de dönemin estetik kuramlarını en iyi şekilde yansıttığı için özellikle sevilen bir konu oluyor; Sanayi Devrimi’nin önemine karşın sanayi ile ilgili sahneler oldukça az resmediliyordu. Gazetelerin ve süreli yayınların çoğalmasıyla baskı resimler de gelişiyor ve en önemli toplumsal protesto araçlarından biri haline geliyordu. 19. yüzyılın heykel sanatına ise büyük anıtlar egemendir. Bu yüzyılın çeşitliliği en iyi şekilde mimarlığa bağlı heykel örneklerinde ve Degas’nın gerçek saçı, tütüsü ve bale pabuçları olan Ondört Yaşında Küçük Balerin’i gibi heykel alanındaki yenilikçi uygulamalarda görebiliriz. Mimarlıkta, Sanayi Devrimi’nin yol açtığı büyük değişiklikler etkisini gösteriyor; yeni toplumsal düzen ve nüfus artışı tümüyle yeni işlevlere sahip büyük mağaza, büro binası, otel, müze, fabrika, depo, sergi binası gibi pek çok yeni yapı gereksinimini yaratıyordu. Sanayileşmeye paralel olarak ulaşımda görülen büyük gelişmenin sonucunda köprüler, tren istasyonları, viyadükler ve fabrikalar inşa ediliyor; teknoloji ve mühendislik alanlarındaki ilerlemeler, demir, çelik ve cam gibi inşaat malzemeleri sayesinde daha önce görülmeyen boyutta ve sağlamlıkta yapılar gerçekleştirilebiliyordu. Geçmiş yüzyılların tutarlılığına sahip olmayan 19. yüzyıl, eskisi gibi açıkça tanımlanabilecek dönemlerden oluşmaz. Bu yüzyılda eski devirlerde olduğu gibi Rönesans, Barok ya da Gotik gibi tek bir tanımlama yapamayız. 19. yüzyıl sanatında belirli dönem üslupları yerine başka tür bir süreklilikle, akımlar ve karşı akımların sürekliliğiyle karşılaşırız. Adeta dalgalar halinde yayılan bu “izm”ler hiçbir ulusal, etnik ve kronolojik sınır tanımaz. Hiçbir yerde uzun süre egemen olamayan bu akımlar sürekli olarak birbirleriyle rekabet eder, çatışır ya da kaynaşır ve birleşir Dolayısıyla modem sanatı anlatırken ülkelere göre değil akımlara göre bir yol izleriz. Bu yüzyıldaki belli başlı üsluplar isimlerini resimlere, özellikle de Fransız resimlerine uygulanan terimlerden alırlar. 18. yüzyılın sonundaki yeni üslup, Neoklasisizm, 19. yüzyılda da özellikle mimarlık ve heykel sanatlarında popülerliğini korumuştur. Bu üslup Neoklasisizmin bir çeşitlemesi olan Ampir üslubunun Napoleon tarafından desteklenmesiyle yeni bir güç kazanmıştır. Ampir, Napolyon’un imparator olarak yeni statüsünü vurgulamaya çok uygun bir üslup olmuştur Ancak bir süre sonra Neoklasik üslubun akılcı ve açık seçik düzenine ve sanatın evrensel gerçekleri ifade etmesi gerektiği yönündeki eğilimine onun tam karşıtı sayılabilecek bir üslupla, Romantizm ile tepki gösterilecektir. Öznelliğe ve bireyin özerkliğine verdiği önemle bu üslup kısmen akılcılığa karşı başlayan bir güvensizlikten kaynaklanır. Mimarlıkta Romantizm, tarihe ve tarihi örneklere duyulan yeni bir ilgiyi başlatarak geçmişin üsluplarının, özellikle de Gotik üslubun Avrupa ve Amerika’da yeniden canlandırıldığı bir akım olmuştur. Fransa’da Romantizme iki üslup karşı koyar: Akademik Sanat ve Realizm. Akademik Sanat Fransız Güzel Sanatlar Akademisi’nde ve Fransız Salonları’nda geçerlikte olan tutucu sanata verilen isimdir. Bu sanatta soylu ve yüce duygular uyandıran “heroic” temalar ve ahlaki temalar çok gerçekçi bir biçimde temsil edilirdi. Realizm ise gayet cüretli bir şekilde yansıtılan günlük hayat konularını kapsar, akademilerde sanata yüklenen yüce amaçları reddederdi. Bu bakımdan Realizm o döneme göre devrimci bir nitelik taşımaktaydı. Konu ve tekniğe ilişkin Realist tutumlar Empresyonistleri de etkilemiş ve Empresyonist sanatçılar çağdaş konuları ele aldıkları resimlerinde bir anlık ışık, renk ve atmosfer etkilerini vermeye çalışmışlardır. Bir grup sanatçı da Empresyonist bir dönemden sonra Post-Empresyonizm tanımı altında toplanan başka üsluplara geçmişlerdir. Yüzyılın sonunda Ekspresyonizm’in ilk belirtileri görülmeye başlanmıştır. 19. yüzyılda sanatçının başlıca koruyucuları ve sipariş kaynakları olan kilisenin ve soyluların yerini burjuvalar, ulusal devlet kurumları ve ulusal akademiler alıyordu. Her şeyden çok paraya ve mala önem veren ve basında yeni yeni kendini göstermeye başlayan bir eleştirmen kesimi tarafından yönlendirilen kamuoyunun eğitilmemiş zevki sanatçılar açısından güvenilmez ve riskli bir pazar yaratıyordu. Başarıya ulaşmak isteyen sanatçılar halkın ilgisini çekmek ve beğenisini kazanmak için onların zevkine uygun yapıtlar veriyorlardı. Buna karşılık halkın zevk ölçütlerinden tatmin olmayan bir grup sanatçı egemen olan sanat zevkine ve bunu destekleyen kurumlara karşı çıkıyor, sanatı düzeltmeyi, onu yeniden yaratmayı amaçlıyordu., Ernst Gombrich Sanatın Öyküsü’nde bu ortamı anlatırken 19. yüzyıldan önce sanatçının daha önceden saptanmış örnekler üzerinde çalıştığını, sanat koruyucusuna onun beklentisi olan yapıtlar teslim ettiğini ve toplumdaki durumunun oldukça güvenli olduğunu belirtir ve şöyle der: “Bu güvenlik duygusudur ki 19. yüzyılda sanatçıların yollarını yitirmelerine yol açmıştır. Geleneğin parçalanması sanatçılara sonsuz bir olanaklar alanı açmıştır.” Sanatçılar artık istedikleri konuları seçmekte özgürdürler. “Fakat olanaklı seçmeler alanı büyüdüğü oranda, sanatçının beğenisiyle halkın beğenisinin çakışma olasılığı azalıyordu. Tablo satın alan bir kimsenin genellikle kimi yeğlemeleri vardır Başka bir yerde gördüğü yapıta benzer bir yapıt ister. Geçmişte sanatçılar bu isteği kolayca yerine getirebiliyordu, çünkü çalışmaları içsel nitelikler bakımından farklılık gösteriyorsa da, aynı dönemin yapıtlarının birçok ortak yanları vardı. Şimdi artık bu geleneksel birlik yok olmuş ve sanatçıyla sanat koruyucusu arasındaki ilişki çoğu durumda gerginleşmişti. Sanat koruyucusunun beğenisinin belirli bir yönsemesi vardı ama sanatçı bu yönsemeyi doyurma durumunda duymuyordu kendini. Eğer, gereksinmesi için buna zorunlu kalmışsa, bir ‘ayrallık’ (istisna) yaptığı sanısına kapılıyor ve başkaları karşısında özsaygınlığından yitiriyordu. Öte yandan kendi sanat görüşleriyle bağdaşmayan her siparişi geri çevirip, yalnızca iç sesini dinlemeye karar vermişse, tam anlamıyla açlıktan ölme tehlikesiyle karşı karşıya kalıyordu. Böylece 19. yüzyılda, moda alışkanlıklara uyup halkın isteklerini karşılayacak yaradılış ve inançta sanatçılarla, gönüllü yalnızlıklarından kendilerine gurur payı çıkaranlar arasında derin bir uçurum açılmıştı.” II. AKIMLAR NEOKLASİK AKIM (18.YÜZYIL SONU-19. YÜZYILIN İLK YARISI) JACQUES-LOUIS DAVID (1748-1825) Eserleri: Horacelar’ın Yemini 1785 Sokrates’in Ölümü 1787 Brutus’un Oğullarının Cesetlerinin Taşınması Sabinler’in Kaçırılışı L’Amour ve Psyché Madame Recamier 1800 Jeanne Robertine Marat’nın Ölümü JEAN-AUGUSTE-DOMINIQUE INGRES (1780-1867) Eserleri: Homeros’un Tanrılaştırılması (Homer’s Apotheosis) Türk Hamamı 1862 Büyük Odalık (Le Grande Odalisque) Odalık ve Halayık 1842 Odalık ve Köle Valpinçon Baigneuse’ü Angelica ROMANTİK AKIM (18.YÜZYIL SONU-19.YÜZYILIN İLK YARISI) 2.1. ROMANTİK FİGÜR RESMİ THéODORE GéRICAULT (1791-1824) Eserleri: Medusa’nın Salı Bir Adamın Portesi Akıl Hastası Bir Kadının Portresi EUGÈNE DELACROIX (1798-1863) Eserleri: Öz portre Sardanapalus’un Ölümü Cezayirli Kadınlar Tütün İçen Türk Sakız Katliamı Halka Önderlik Eden Özgürlük Hamlet ve Mezarcılar Chopin Portresi George Sand Portresi 2.2. ROMANTİK MANZARA RESMİ 2.2.1. İNGİLİZ ROMANTİK MANZARA RESSAMLARI JOHN CONSTABLE (1776-1837) Eserleri: Saman Arabası Sıçrayan At Salisbury Katedrali Weymuth Bay JOSEPH MALLORD WILLIAM TURNER (1775-1851) Eserleri: Manzara Chicester Bay Manzara Limanın ağzında ağzında Sinyal Veren Gemi Kar Fırtınası Yağmur, Buhar, Hız 2.2.1.2. ALMAN ROMANTİK MANZARA RESMİ CASPAR DAVID FRIEDRICH (1774-1840) Eserleri: Mezarlık Kapısı Kazazede Gemi L’Espoir Buzullar Arasında 3.BARBIZON OKULU THEODORE ROUSSEAU (1812-67) Eserleri: Meşeler Fontainebleau Yolunda Yaşlı Meşe CHARLES DAUBIGNY (1817-78) Eserleri: Sanatçı Yüzen Atölyesinde, ayrıntı 1861 Ay Doğumu NARCISSE DIAZ DE LA PENA (1808-76) Eserleri: GUSTAVE COURBET (1819-77) Eserleri: Geyiklerin Barındığı Koruluk JEAN BAPTISTE CAMILLE COROT (1796-1875) Eserleri: Vadideki Meşe 4.AKADEMİK SANAT JEAN-LéON GéRÔME (1824-1904) Eserleri: Horoz Döğüşü THOMAS COUTURE (1815-79) Eserleri: Çöküş Döneminin Romalıları ALEXANDER CABANEL (1823-89) Eserleri: Venüs’ün Doğuşu 1863 Ölüm Mahkumlarında Zehir Deneyen Cleopatra 5.ORYANTALİZM Bir konu ve bakış açısı olarak, Batılı sanatçılar dahil oldukları akımı gözetmeksizin Oryantalizm’in içinde yer almışlardır. JEAN-AUGUSTE-DOMINIQUE INGRES (1780-1867) Eserleri sanatçıya ait bölümde ele alınmıştır. EUGÈNE DELACROIX (1798-1863) Eserleri sanatçıya ait bölümde ele alınmıştır. JEAN-LéON GéRÔME (1824-1904) Eserleri: Esir Pazarı Saray Avlusu Harem Ağası 6.REALİZM (19.YÜZYILIN İKİNCİ YARISI) GUSTAVE COURBET (1819-77) Eserleri: Öz portre Günaydın Bay Courbet (Bonjour Monsieur Courbet) Buğday Eleyen Kadın Taş Kıranlar Banyo Yapanlar Ressamın Atölyesi/Gerçek Alegorisi Ornans’da Cenaze Töreni JEAN-FRANÇOIS MILLET (1814-75) Eserleri: Başak Toplayanlar Angelus/Akşam Duası Kütük Kesenler Buğday Eleyen Adam HONORé DAUMIER (1808-79) Eserleri: Çamaşırcı Kasap Meraklılar Baskı Amatörü Amatörler Borsacı Adliye Sarayı’nın Bir Köşesinde Konuşan Üç Avukat Tartışma Orkestra, litografi Büyük Jest 7.EMPRESYONİZM (İZLENİMCİLİK) EDOUARD MANET (1832-83) Eserleri: Olympia 1863 Flüt Çalan Çocuk 1865 Emile Zola 1868 Bira Servisi Yapan Kadın 1887 Folies-Bergere’de Bar 1881-82 Saint Lazare Garı 1873 Kayıkta 1874 Plajda 1873 Berne Sokağı 1878 CLAUDE MONET (1840-1926) Eserleri: Bahçede Kadınlar Le Havre’da Terasta 1866 Şemsiyeli Kadın 1886 Rouen Katedrali (Çeşitlemelerinden Üç Resim) 1894 Empresyon (İzlenim) Atölye-Kayık 1874 Argenteuil’de Yelken Yarışları 1872 Londra Parlamentosu 1904 Saint Lazare Garı 1877 Vetheuil Kilisesi 1879 Bayraklarla Donanmış Montorgueil Sokağı 1878 Giverny’de Nilüferler 1908 PIERRE-AUGUSTE RENOIR (1841-1919) Eserleri: Moulin de la Galette’de Dans 1876 Kırda Dans 1883 La Greneouillere 1868 La Greneouillere 1869 Sandal Gezintisinden Sonra Öğle Yemeği 1881 Salıncak 1876 Ayakta Yıkanan Kadın 1896 Kadın Başı (füzen) Sürahili Kız Saçlarını Toplayan Genç Kız 1892-95 CAMILLE PISSARRO (1830-1903) Eserleri: Öz portre Louvenciennes Yolu 1870 Voisins Köyünün Girişi 1872 Kırmızı Damlar 1877 Pembe Ev 1870 Louvenciennes’de Kestaneler 1872 İlkbaharda Çiçekli Ağaçlar ve Sebze Bahçesi Pontoise 1877 Montfoucault’da Hasat 1876 ALFRED SISLEY (1839-99) Eserleri: Nehir Kıyısı Sevres Yolundan Görünüm 1873 Sel Baskınında Kayık 1876 EDGAR DEGAS (1834-1917) Eserleri: Prova Bale Provası Cafe Concert d’Ambassade Absent 1876 Eldivenli Kahve Şarkıcısı 1878 Banyodan Sonra 1895 Büyük Arabesk (Heykel) 1882-91 Giyimli Büyük Danscı (Heykel) 1881 Küvet (Heykel) 1886-89 At (Heykel) AUGUSTE RODIN (1840-1917) Eserleri: Cehennem Kapıları 1880 Düşünen Adam 1880-1904 Öpüş 1882-98 Tanrı’nın Eli 1896-1916 Sır 1909 Calais Burjuvaları (Calais Sakinleri) 1884-89 Balzac Anıtı 1891-98 CAMILLE CLAUDEL (1864-1943) Eserleri: Vals 1893-95 Vertumne ve Pomone 1888-1905 8.NEO EMPRESYONİZM 1884-90 GEORGES SEURAT (1859-91) Eserleri: Grande Jatte Adasında Pazar Öğledensonra Gezinti 1886 Sirk 1890-91 Gürültülü Gösteri 1889 PAUL SIGNAC (1863-1935) Eserleri: M. Felix Feneon’un Portresi 1890 Banyolar 1886 Küçük Köy 1906 HENRI-EDMOND CROSS (1856-1910) Eserleri: Banyo Yapan Kadınlar 1906 9. POST EMPRESYONİZM 1880-95 PAUL CéZANNE (1839-1906) Eserleri: Öz Portre 1880 Kuşbakışı Auvers 1873 Mme. Cézanne 1890 Maria’nın Evi 1895 Yıkananlar 1898-1905 Bahçıvan 1900-1906 Deniz Kıyısı Aix-en Provence 1870 Auver sur Oise’da Asılan Adamın Evi 1873 VINCENT VAN GOGH (1853-90) Eserleri: Patates Yiyenler 1885 Langlois Köprüsü 1888 Saintes Maries’de Kayıklar 1888 Mousme 1888 Tanguy Baba 1887-88 Meyhanede Gece Ayçiçekleri 1888 Arles’da Yatak Odası 1888 Dr. Gachet’nin Portresi 1887-88 Selviler 1889 Buğday Tarlasında Kargalar 1890 PAUL GAUGUIN (1848-1903) Eserleri: Bröton Çobanları 1886 Sarı İsa 1889 Öz Portre 1891 Bugün Pazara Gitmeyeceğiz/Ta Matete 1892 Tahiti Kırsal Görünümü (Pastorali)/Faa Iheihe Nereden Geliyoruz? Biz Kimiz? Nereye Gidiyoruz? 1897 Arearea 1892 Gizemli Olunuz (Çok renkli Ahşap kabartma), 1890 Deniz Kabuklu İdol, Demir ağacı ve Sedef, 1892-93. KAYNAKÇA E. H. Gombrich, Sanatın Öyküsü, çev. B. Cömert, İstanbul, Remzi Kitabevi Norbert Lynton, Modern Sanatın Öyküsü, çev. C. Çapan ve S. Öziş, İstanbul, Remzi Kitabevi. Maurice Serullaz, Empresyonizm Sanat Ansiklopedisi, çev. Devrim Erbil, İstanbul, Remzi Kitabevi. Nazan İpşiroğlu ve Mazhar İpşiroğlu, Oluşum Süreci İçinde Sanatın Tarihi, İstanbul, Cem Yayınları. Zeynep İnankur, 19.Yüzyıl Avrupasında Heykel ve Resim Sanatı, İstanbul, Kabalcı Yayınevi. Arnold Hauser, Sanatın Toplumsal Tarihi, çev. Y. Gölönü, İstanbul, Remzi Kitabevi.